RSI, Fibonacci và hiện tượng phân phối

Trong giai đoạn từ sau Tết Nguyên đán năm 2009 đến 24/02/2009, VN-Index đã liên tục mất điểm từ mức 303,21 điểm vào ngày 23/01 xuống còn 235 điểm vào ngày 24/02. Các dấu hiệu phân tích kỹ thuật cũng đã xác định khuynh hướng xuống giá của giai đoạn này khi RSI và đường khuynh hướng giá hội tụ với nhau và cùng đi xuống, khối lượng giao dịch ngày càng giảm sút, đường đồ thị giá lần lượt phá vỡ các mức chặn quan trọng của dãy Fibonacci, hai đường SMA (5,20) tạo ra dấu hiệu điểm bán ra rõ rệt. (Hình 1)

Tuy nhiên, từ ngày 17/02, mặc dù khuynh hướng giá vẫn đi xuống nhưng xuất hiện hai dấu hiệu khiến cho các nhà phân tích kỹ thuật tin rằng khuynh hướng giảm giá này đang chậm lại và có khả năng đảo chiều. Dấu hiệu thứ nhất đến từ RSI, trong giai đoạn này nếu chúng ta quan sát sẽ thấy đường khuynh hướng của đồ thị giá VN-Index vẫn rất dốc nhưng độ dốc của RSI đang giảm dần (mặc dù RSI và đồ thị giá vẫn trong khuynh hướng hội tụ). Dấu hiệu thứ hai là hiện tượng phân phối ở đáy xuất hiện (khối lượng giao dịch mỗi phiên có dấu hiệu tăng lên rõ rệt). Trong suốt khoảng thời gian dài trước đó, khối

lượng giao dịch trung bình mỗi phiên chỉ khoảng 5 – 6 triệu CP/ngày. Tuy nhiên, từ ngày 17/02 khối lượng giao dịch đã tăng lên khoảng 9 - 10 triệu CP/ngày. Điều này cho thấy nhà đầu tư bắt đầu dành sự quan tâm trở lại cho thị trường chứng khoán sau một khoảng thời gian dài thờ ơ đứng ngoài. Trong khoảng thời gian từ ngày 24/02 đến ngày 06/03, đồ thị giá của VN-Index đi ngang nhưng các dấu hiệu phân tích kỹ thuật khác thì lại cho thấy tiềm ẩn một khả năng đảo chiều sắp xuất hiện. Dấu hiệu trước hết đó là việc đồ thị giá đã không thể phá vỡ được mức chặn cuối cùng của dãy Fibonacci tại khu vực 235 điểm và trở thành khuynh hướng đi ngang (side-way) do nhà đầu tư bối rối khi chưa tìm ra một khuynh hướng cụ thể rõ nét. Dấu hiệu tiếp theo là hiện tượng phân phối vẫn tiếp tục được duy trì với khối lượng giao dịch trung bình khoảng 9 triệu CP/ngày bất chấp khuynh hướng chưa rõ rệt của VN-Index. Việc này cho thấy tâm lý của nhà đầu tư đã được ổn định và họ đã kỳ vọng rằng khu vực 235 sẽ là đáy của VN-Index trong thời điểm hiện tại. Dấu hiệu cuối cùng và rõ nét nhất là hiện tượng phân kỳ giữa khuynh hướng của đồ thị giá VN-Index và hướng di chuyển của RSI. RSI (14 ngày) sau một thời gian dài nằm trong khu vực bán quá (oversold) đã quay trở lại và không thể thiết lập được điểm sâu hơn giá trị 15,06 điểm vào ngày 24/02/2009. Vì vậy đã hình thành nên hiện tượng: đồ thị giá thì vẫn ở khuynh hướng đi xuống và đi ngang nhưng RSI (14 ngày) lại có khuynh hướng đi lên. Đây là một trong những dấu hiệu đảo chiều khá rõ nét trong phân tích kỹ thuật. (Hình 2)

Từ ngày 12/03/2009, các dấu hiệu phân tích kỹ thuật đã thể hiện rất rõ nét khuynh hướng tăng điểm của VN-Index và niềm tin của nhà đầu tư vào sự đi lên của thị trường Các dấu hiệu này bao gồm: hiện tượng hội tụ trở lại theo khuynh hướng tăng giá giữa đường đồ thị giá và RSI (14 ngày), khối lượng giao dịch liên tiếp tăng cao qua từng ngày và đạt kỷ lục vào ngày 17/04 với khoảng 67 triệu cổ phiếu được giao dịch; các ngưỡng chặn quan trọng của Fibonacci như mức 38,2% (291 điểm), 50% (308 điểm), 61,8% (324 điểm) liên tục bị phá vỡ; đường đồ thị giá phá vỡ mức kháng cự MA (50 ngày). Một điểm thú vị nữa khi nghiên cứu về các dấu hiệu kỹ thuật trong giai đoạn này là hiện tượng chốt lời của nhà đầu tư thường xoay quanh các mức chặn quan trọng của Fibonacci và tại các khu vực phân phối ở đỉnh. Đồng thời RSI (14 ngày) cũng đã đưa ra cảnh báo giảm giá ngắn hạn trong khoảng từ ngày 16/04 đến 24/04 khi trước đó hình thành mô hình hai đỉnh. (Hình 3)

VN-Index trong thời gian tới?

Mặc dù các yếu tố vĩ mô của nền kinh tế trong nước và quốc tế vẫn chưa thật sự cho thấy là đã vượt qua được cơn khủng hoảng, thị trường chứng khoán Việt Nam lại được nâng đỡ khá tốt bởi tâm lý của các nhà đầu tư trong nước. Theo nhìn nhận của phân tích kỹ thuật thì trong ngắn hạn VN-Index sẽ có các ngưỡng kháng cự và hỗ trợ như sau:

Quan điểm của chúng tôi, ngưỡng hỗ trợ 300 - 306 khá vững chắc trong ngắn hạn. Nếu VN-Index có thể vượt qua mức 376 điểm một cách vững chắc thì chúng ta có thể hướng tới mục tiêu 433 điểm trong thời gian tới.

ĐÀO TRUNG KIÊN